ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 5 σεων, αφετέρου από εκπροσώπους των μοναρχών. Το σχέδιο αυτό της Ενωμένης Ευρώπης υιοθετήθηκε από τους Mazzini, Proudhon, Victor Hugo. Η τελευταία μορφή της Ευρώπης έγκειται στην αντιπαράθεση του περιεχομένου της έν- νοιας με τις αξίες των ΗΠΑ, η εμπλοκή των οποίων στους δύο παγκόσμιους πολέμους, οδήγησε στη σύγκριση των βασικών τους χαρακτηριστικών. Ενώ τόσο η Ευρώπη όσο και οι ΗΠΑ βασίζονται στις αρχές των ελεύθερων αγορών και της συνταγματικής δημο- κρατίας, οι ευρωπαϊκές αξίες διαφέρουν, όπως στην περίπτωση της έννοιας της κοινω- νικής οικονομίας της αγοράς, η οποία επιδιώκει τη σύνδεση της «περισσότερης κοινωνι- κής δικαιοσύνης» με το στόχο της ίσης μεταχείρισης όλων, κατ’ αντίθεση του ατομικιστι- κού ιδεώδους της δικαιοσύνης της αγοράς που δέχεται καταφανείς κοινωνικές ανισότητες ως τμήμα της αγοραίας διαπραγμάτευσης 14 ή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, όσον αφο- ρά την ποινή του θανάτου. 15 Όσον αφορά την προώθηση της ιδέας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο πρώτος παγκόσμιος πό- λεμος οδήγησε σε νέες σκέψεις για τη δημιουργία μιας Ένωσης που θα αποτρέπει του πο- λέμους μεταξύ των κρατών. Η πιο σημαντική προσπάθεια ήταν το Πανευρωπαϊκό 16 Κίνη- μα, το 1926, και το Memorandum του Briand, το 1930, το οποίο πρότεινε μια Ευρωπαϊκή Ομοσπονδιακή Ένωση. 17 Ειδικότερα, πρότεινε τη δημιουργία μιας νέας οικονομικής ένω- σης, ενόψει της ταχείας γερμανικής οικονομικής ανάκαμψης, στη βάση μιας οικονομικής συνεργασίας των μεγάλων οικονομικών περιοχών της Ευρώπης και σύμφωνα με οικο- νομικές επιλογές που θα λαμβάνονταν από τους πολιτικούς. Ο θάνατος του γερμανού Υπουργού των Εξωτερικών, Gustav Stresemann, υποστηρικτή του σχεδίου, και η παγκό- σμια οικονομική ύφεση του 1929, η οποία ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και διήρκεσε μέχρι το τέ- λος της δεκαετίας του 1930 δεν επέτρεψαν την τελεσφόρηση του σχεδίου, καίτοι οι σχετι- κές ιδέες επηρέασαν τις μεταγενέστερες πρωτοβουλίες. B. Το ευρύτερο ιστορικό και θεσμικό πλαίσιο Οι εξελίξεις που μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο οδήγησαν στη δημιουργία των Ευ- ρωπαϊκών Κοινοτήτων και μετέπειτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έλαβαν χώρα σε ένα συ- 14. J. Habermas/J. Derrida, “ February 15, or What Binds Europeans Together: Plea for a Common Foreign Policy Beginning in Core Europe”, in D. Levy et al., Old Europe, New Europe, Core Europe: Transatlantic Relations after the Iraq War (London, Verso, 2005), 5, 10-12. 15. Βλ. σχετικά, όπως και για την όλη ανάπτυξη, Chalmers/Davies/Monti, European Union Law, (Cambridge University Press, 2015), 4-7. Βλ. επίσης το άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (εφεξής ΣΕΕ) και το Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. 16. N. Coudenhove-Kalergi, Pan-Europe (New York, Knopf, 1926). 17. Briand, Aristide (1930). Memorandum on the Organization of a System of Federal European Union. France. Ministry of Foreign Affairs.