ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 151 σης εφαρμογής, υπό την έννοια ότι δεσμεύουν τα όργανα της Ένωσης και των κρατών με- λών για υιοθέτηση μιας θετικής δράσης ή πράξης (υποκειμενικά αγώγιμα δικαιώματα), οι αρχές συνεπάγονται την υποχρέωση των εν λόγω οργάνων να τις προωθούν μέσω νο- μοθετικών ή εκτελεστικών πράξεων. «Η επίκληση των αρχών ενώπιον δικαστηρίου είναι παραδεκτή μόνον για την ερμηνεία των εν λόγω πράξεων και τον έλεγχο της νομιμότη- τάς τους». 630 Τέτοιες αρχές περιλαμβάνουν τα άρθρα 24 για τα δικαιώματα των ηλικιωμέ- νων, 25 για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία και 37 για την προστασία του περιβάλ- λοντος. Σε ορισμένες περιπτώσεις ένα άρθρο μπορεί να περιλαμβάνει και δικαιώματα και αρχές, όπως το άρθρο 23 για την ισότητα ανδρών και γυναικών (θέσπιση ειδικών πλεο- νεκτημάτων για το υποεκπροσωπούμενου φύλου), 33 για την οικογενειακή και επαγγελ- ματική ζωή (εξασφάλιση της νομικής, οικονομικής και κοινωνικής προστασίας της οικο- γένειας) και 34 για την κοινωνική ασφάλιση και την κοινωνική αρωγή (καταπολέμηση για παράδειγμα του κοινωνικού αποκλεισμού και της φτώχειας). Ωστόσο, δεν είναι πάντοτε ευχερής ο εντοπισμός των αρχών, επειδή προϋποτίθεται σχετική έρευνα των διατάξεων της Ένωσης, της νομικής τους φύσης και των σχετικών αποφάσεων του ΔΕΕ. Για αυτό ενα- πόκειται στο δικαστή να τις εντοπίσει. 631 Οι αρχές αυτές τίθενται σε εφαρμογή με πράξεις της Ένωσης και των κρατών μελών όταν εφαρμόζουν αυτές τις πράξεις, σύμφωνα όμως με τις αρμοδιότητες που ήδη διαθέτει η Ένωση. 632 Η διαπίστωση αυτή μας οδηγεί στο πεδίο εφαρμογής του Χάρτη, το οποίο προσδιορίστη- κε από τα άρθρα 51 έως 54. 633 Σύμφωνα με το άρθρο 51, οι διατάξεις του Χάρτη απευ- θύνονται στα όργανα της Ένωσης, τηρουμένης της αρχής της επικουρικότητας, καθώς και στα κράτη μέλη, μόνον όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης. Ο σεβασμός των δικαιωμάτων και η τήρηση των αρχών γίνονται επομένως σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητες τους, έτσι όπως απονέμονται από τις Συνθήκες. Με άλλα λόγια, ο Χάρτης δεν διευρύνει το πεδίο εφαρμογής των αρμοδιοτήτων της Ένωσης. Η έκφραση «όταν (τα κράτη μέλη) εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης» αποτέλεσε αντικείμενο ερμηνείας, ιδί- ως από την απόφαση Fransson. Ειδικότερα, το Δικαστήριο κλήθηκε να αποφανθεί εάν οι κυρώσεις, φορολογικού και ποινικού χαρακτήρα, που επιβλήθηκαν από τη Σουηδία σε ένα ψαρά για φορολογικές παραβάσεις εντάσσονται στην έννοια του δικαίου της ΕΕ. Κατ’ αντίθεση με τη θέση της Επιτροπής, το Δικαστήριο έκρινε ότι «φορολογικές κυρώσεις και ποινική δίωξη για φοροδιαφυγή, όπως αυτές των οποίων αντικείμενο ήταν ή είναι ο κα- τηγορούμενος στην κύρια δίκη λόγω ανακρίβειας των στοιχείων που παρέσχε όσον αφο- ρά το ΦΠΑ, συνιστούν εφαρμογή των άρθρων 2, 250. 1 και 273 της Οδηγίας 20066/112 και του άρθρου 325 ΣΛΕΕ και συνεπώς του δικαίου της Ένωσης, κατά την έννοια του άρ- 630. Άρθρο 52, παράγραφος 5, του Χάρτη. Βλ. επίσης τις «Επεξηγήσεις» σχετικές με το Χάρτη που δημοσιεύ- τηκαν στην ΕΕ, αριθ. C 303/17 (14.12.2007). Οι επεξηγήσεις αυτές συντάχθηκαν από το Προεδρείο της Συνέλευσης που επεξεργάστηκε το Χάρτη. Αν και όπως αναγνωρίζεται, δεν έχουν από μόνες τους νομι- κή αξία, είναι χρήσιμες για την ερμηνεία του Χάρτη. 631. Jacqué, ibidem, σελ. 64. 632. Επεξηγήσεις στο άρθρο 52, παράγραφος 5, του Χάρτη. 633. Βλ. σχετικά Β. Τζέμο, στο Β. Τζέμος (επιμέλεια), Ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Ερμηνεία κατ’ άρθρο, Νομική Βιβλιοθήκη, 2015, σελ. 585-647.