ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ

586 ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ όποιες ατέλειές της, ιδίως όταν οι προσφέροντες και οι ζητούντες λειτουργούν συνειδη- τά και ορθολογιστικά. Επειδή όμως οι παράγοντες της αγοράς δεν λειτουργούν πάντοτε με ένα ιδανικό τρόπο, αναπτύχθηκε η «πολιτική επί του ανταγωνισμού», οι πολλές πτυ- χές της οποίας, ενώαναδείχθηκαν στις ΗΠΑ, αντανακλώνται και στο επίπεδο της Ένωσης, 819 με ιδιαίτερη μάλιστα συγκρότηση και κατ’ επέκταση εφαρμογή. α) Η προσέγγιση στις ΗΠΑ Ο ανταγωνισμός που εκδηλώνεται ιδίως στην πλευρά της προσφοράς και μάλιστα με εξο- ντωτικούς όρους μπορεί κατά ορισμένους να επιφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα που συνίστανται κατ’ αρχάς στην ευημερία του καταναλωτή (ποιοτικά και φτηνά προϊόντα) εν τέλει στην ευημερία του συνόλου, οικονομικά αλλά και κοινωνικά. Η προσέγγιση αυτή υιοθετείται από τη λεγόμενη σχολή του Σικάγου. 820 Σκοπός του δι- καίου του ανταγωνισμού κατά τη σχολή αυτή είναι η μεγιστοποίηση της ευημερίας των καταναλωτών, κατ’ αποκλεισμό άλλων στόχων. Ο σκοπός αυτός αποδίδει ιδιαίτερη ση- μασία στην έννοια της οικονομικής αποτελεσματικότητας ( economic efficiency ) που πε- ριλαμβάνει, αφενός την άριστη κατανομή των αγαθών μεταξύ των διαφόρων οικονομι- κών φορέων ( allocative efficiency ), αφετέρου την εύλογη χρήση των συντελεστών παρα- γωγής ( productive efficiency ). Πλέον των δύο αυτών μορφών, στατικών στη φύση τους, υπάρχει και μία τρίτη μορφή, η δυναμική αποτελεσματικότητα ( dynamic efficiency ) η οποία συνδέεται με το εάν υπάρχουν κατάλληλα κίνητρα προς αύξηση της παραγωγικό- τητας και προώθηση καινοτομικών δραστηριοτήτων. Κριτήριο αξιολόγησης επίτευξης οικονομικής αποτελεσματικότητας είναι η θεωρία των τιμών. Όλα τα άλλα κριτήρια, όπως είναι η σχέση αίτιου-αιτιατού μεταξύ της δομής μιας αγοράς, της συμπεριφοράς μιας επιχείρησης και τέλος της απόδοσή της, κρίθηκαν περι- γραφικά και ελλιπή. Κεντρικό σημείο αναφοράς της σχολής αυτής είναι η ελεύθερη λει- τουργία της αγοράς, υπό την έννοια της όσο το δυνατόν ολιγότερης κρατικής παρέμβα- σης. Η απελευθέρωση των αγορών από το κράτος, η αποδοχή των μονοπωλίων με το αιτιολογικό ότι αν δεν είναι αποτελεσματικά θα εξαφανιστούν από την αγορά, 821 η αυτό- ματη απαγόρευση μόνο των οριζόντιων συμπράξεων, αυτών που έχουν ως αντικείμενο τις τιμές (hard core cartels), η αποδοχή των κάθετων συγκεντρώσεων, όπως και των ορι- ζόντιων συγκεντρώσεων, πλην όσων παίρνουν μορφή μονοπωλιακή, είναι μερικές από τις αντιπροσωπευτικές θέσεις της σχολής αυτής που έχει περισσότερη εμπιστοσύνη στις δυνάμεις της αγοράς για την προώθηση της ανάπτυξης και της ευημερίας απ’ ότι στους κρατικούς μηχανισμούς. Βέβαια, η εν λόγω σχολή βασίζεται σε μια ιδανική αγορά, η οποία χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη πολλών επιχειρήσεων (πολυπώλιο), οι επιχειρή- 819. Τα δεδομένα των ΗΠΑ, ιδίως μέσω του γερμανικού δικαίου επί του ανταγωνισμού (1956) επηρέα- σαν καθοριστικά τη μορφή των κανόνων ανταγωνισμού της τότε Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότη- τας. Βλ. D. Gerber, Law and Competition in Twentieth-century Europe: Protecting Prometheus (Oxford University Press, 2001). 820. Posner, The Chicago School of Antitrust Analysis, University of Pennsylvania Law Review, 127 (1979) 932. 821. Κατά την έκφραση του Stigler «survival of the fittest».