ΔΙΚΑΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ

Δίκαιο προστασίας καταναλωτή 881 Δ. ΑΥΓΗΤΙΔΗΣ Προστασία του επενδυτή ως καταναλωτή γκεκριμένου επενδυτή στην προστατευτική εμβέλεια του νόμου και η απονομή σε αυτόν του χαρακτηρισμού του καταναλωτή, δεν μπορούσε να αφορά ενιαία όλες τις μορφές προστασί- ας που παρέχει ο νομοθέτης, αλλά θα έπρεπε κάθε φορά να εξετάζεται η πλήρωση των συ- γκεκριμένων προϋποθέσεων που τάσσει η διάταξη με βάση την οποία ζητείται να παρασχε- θεί προστασία. Ωστόσο, η πρόσφατη τροποποίηση με το Ν 4512/2018 διαμόρφωσε ενιαίο ορισμό του καταναλωτή 6 , σχεδόν ταυτόσημο με τον προγενέστερο του άρθρου 4 θ, εγκα- ταλείποντας την ευρεία έννοια του καταναλωτή ως αποδέκτη υπηρεσιών και ορίζοντας ως καταναλωτή « κάθε φυσικό πρόσωπο το οποίο ενεργεί για λόγους οι οποίοι δεν εμπίπτουν στην εμπορική, επιχειρηματική, βιοτεχνική ή ελευθέρια επαγγελματική του δραστηριότητα ». Ουσιαστικό κριτήριο, συνεπώς, σύμφωνα και με την αιτιολογική έκθεση, αποτελεί η κάλυ- ψη ιδίων καταναλωτικών αγαθών και η ερασιτεχνική ιδιότητα με την οποία συμβάλλεται το εκάστοτε φυσικό πρόσωπο. Το πρώτο βήμα, επομένως, για τη διερεύνηση της δυνατότητας προστασίας των επενδυτών ως καταναλωτών συνίσταται στην εξέταση της ιδιότητας με την οποία εμπλέκονται (ερασιτεχνική ή επαγγελματική), έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η υπαγω- γή τους στις προστατευτικές διατάξεις του νόμου. Β. Ο επενδυτής ως καταναλωτής I. Διάκριση των εννοιών Κατά την κλασσική οικονομική ορολογία, ενώ η κατανάλωση ορίζεται ως «η χρήση οικονο- μικών πόρων για την ικανοποίηση τρεχουσών αναγκών και επιθυμιών», η επένδυση όχι μό- νον ορίζεται ως «η συγκέντρωση κεφαλαίου με σκοπό την πρόκληση ροής αγαθών και υπη- ρεσιών για μελλοντική κατανάλωση», αλλά επισημαίνεται, ότι «προϋποθέτει θυσία της τρέ- χουσας κατανάλωσης» 7 . Έτσι, ενώ επενδυτής θα πρέπει να θεωρηθεί εκείνος ο οποίος ανταλ- λάσσει οικονομικούς πόρους του με άλλους, από τους οποίους προσδοκά μελλοντικές απο- δόσεις, ο καταναλωτής διαθέτει τους πόρους του για άμεση ικανοποίηση των αναγκών του 8 . Η ορολογική αυτή απόσταση μεταξύ καταναλωτή και επενδυτή δεν φαίνεται να βρίσκει έρει- σμα στη σύγχρονη οικονομική πραγματικότητα. Η τυποποίηση των προϊόντων, οι αλλεπάλ- ληλες φάσεις διαμεσολάβησης στην εμπορευματική διαδικασία, οι πολύπλοκες τεχνικές δια- φημίσεις, ο ταχύτατος, μηχανικός και μαζικός τρόπος κατάρτισης των σύγχρονων συναλλα- 6. Αρθρ. 1α, όπως προστέθηκε με το άρθρ. 100 παρ. 5 Ν 4512/2018. 7. Βλ. σχετικά Bannock/Baxter Davies , The Penguin Dictionary of Economics, έκδ. Δ΄, 1987, 87, 221 όπου ως χαρακτηριστικό της αντιδιαστολής μεταξύ επένδυσης και κατανάλωσης αναφέρεται το πα- ράδειγμα του Ροβινσώνα Κρούσου, ο οποίος θυσίαζε το χρόνο που αφιέρωνε τρώγοντας αγριοκέ- ρασα, προκειμένου να κατασκευάσει δίχτυ για αλίευση ψαριών. 8. Χριστιανός , Η προστασία του επενδυτή ως καταναλωτή στο κοινοτικό δίκαιο: από την απαγόρευ- ση εκμετάλλευσης εμπιστευτικών πληροφοριών στην απαγόρευση χειραγώγησης της αγοράς, σε Ανώνυμη εταιρία και κεφαλαιαγορά – Η προστασία του επενδυτή (11ο Πανελλήνιο Συνέδριο Συνδέσμου Ελλήνων Εμπορικολόγων), 2002, 279, 283· Calais-Αuloy/Steinmetz , Droit de la Consommation, 13, οι οποίοι ορθά επισημαίνουν ότι εκείνος που διαθέτει ένα ποσό έχει θεωρητι- κά να διαλέξει ανάμεσα σε δύο απολύτως αντίθετες συμπεριφορές: είτε να το καταναλώσει (αγορά- ζοντας για παράδειγμα ένα αυτοκίνητο) είτε να το επενδύσει (αγοράζοντας για παράδειγμα μετοχές στο χρηματιστήριο). 5 6