ΔΙΚΑΙΟ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑΣ

IX Πρόλογος 1. Η σημαντικότερη ίσως εθνική λειτουργία είναι η κατά το διεθνές δίκαιο ευρεία ευχέρεια να ορίζεις ποιος είναι Έλληνας σήμερα και αύριο. ∆εν εί- ναι εξάλλου άνευ σημασίας ότι υπάρχει και σχετικό συνταγματικό πλαίσιο και βεβαίως και θεμελιώδεις αποφάσεις του ∆ιεθνούς ∆ικαστηρίου της Χάγης ως προς το ζήτημα της σύγκρουσης ιθαγενειών και σε σχέση με το κριτήριο προσδιορισμού της ενεργούς ιθαγένειας. ∆εν είναι συνεπώς μία απλή νομική τεχνική ρύθμιση η ιθαγένεια. Είναι εθνι- κά ταυτοτική με την έννοια ότι επεμβαίνουμε στην ουσία του ποιος είναι Έλληνας πολίτης, ποιος συγκροτεί το πολιτικό σώμα που επενεργεί στη συ- γκρότηση του ελληνικού λαού. Έχει, συνεπώς, και μία ίσως κυρίαρχη πολι- τική λειτουργία και μάλιστα όχι μόνο ως προς τον ορισμό του λαού αλλά και ως "εργαλείο" ενσωμάτωσης θέμα ιδιαίτερα επίκαιρο σήμερα την επο- χή της προσφυγικής κρίσης (και γι’ αυτό συνδεόμενο με το δίκαιο της μετα- νάστευσης ταχύτατα αναπτυσσόμενο). 2. Η ιθαγένεια είναι η σχέση κατεξοχήν δημοσίου δικαίου. Και για το λόγο αυτό τα αρμόδια δικαστήρια είναι τα διοικητικά και ιδίως το Συμβούλιο της Επικρατείας. Πάντως, η ρεγγελιανή προέλευσή του (η οποία έχει σήμε- ρα υποχωρήσει στην απολυτότητα της αφενός λόγω διεθνών και ευρωπαϊ- κών περιορισμών και αφετέρου λόγω της ανάδυσης του ατόμου και του ρό- λου της ιδιωτικής βούλησης και ως προς την ιθαγένεια). Το δίκαιο της ιθα- γένειας έχει απασχολήσει κυρίως την επιστήμη του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου η οποία δημιούργησε μία λαμπρή παράδοση ως προς το γνωστι- κό αυτό αντικείμενο. Είναι αλήθεια ότι παρά τον διακλαδικό του χαρακτή- ρα (δημοσίου δικαίου, διεθνούς δικαίου και ενωσιακού δικαίου) συνδέθηκε επιστημονικά ιδιαίτερα με το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο lato sensu του οποί- ου αποτελεί μέρος (βλ. Χ. Παμπούκη, Ιδιωτικό διεθνές δίκαιο, τ. Ι, Νομική Βιβλιοθήκη 2019, σ. 21). Αναφέρω χαρακτηριστικά το ∆ίκαιο της ιθαγένει- ας καταρχήν του Πέτρου Βάλληνδα (η δεύτερη έκδοση μετά τον θεμελιώ- δη κώδικα του 1955, 1957), της Κρίσπη-Νικολετοπούλου (1965) και βέβαια της Καθηγήτριας (ομότιμης πλέον) κας Παπασιώπη-Πασιά που βρίσκεται ήδη στην 8η έκδοση (2011).