ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

IX Πρόλογος Ο κοινωνικός έλεγχος −τόσο ο επίσημος όσο και ο ανεπίσημος− εκτείνεται σή- μερα σε όλα τα επίπεδα της καθημερινής ζωής, με στόχο όχι πλέον την αρμονία των σχέσεων μεταξύ ομάδων και ατόμων και τη διαμόρφωση μιας συλλογικής συνείδησης, όπως ορίστηκε από τον Emile Durkheim, αλλά την επικράτηση των ισχυρών επιμέρους πολιτικών και συμφερόντων που καθορίζουν την ισχύουσα αντεγκληματική πολιτική. Ο κοινωνικός αυτός έλεγχος εντείνεται και γίνεται αποτελεσματικότερος μέσω της χρήσης της σύγχρονης τεχνολογίας. Η «αόρατη» εφαρμογή της δίνει μεν την εντύπωση στον πολίτη της απουσί- ας επιτήρησης, ουσιαστικά όμως η επέκτασή της, η χρήση των δεδομένων που συλλέγονται καθώς και η παρέμβασή της σε όλες τις δραστηριότητες καθι- στούν περισσότερο επικίνδυνο από ποτέ τον κοινωνικό έλεγχο, ο οποίος πλέον κινείται όχι μόνο σε κατασταλτικό αλλά και σε προληπτικό επίπεδο, βασιζόμε- νος σε μια ενδεχόμενη επικινδυνότητα προσώπων και καταστάσεων, και μάλι- στα στη διάθεση τόσο της δημόσιας εξουσίας όσο και ιδιωτικών συμφερόντων. Ιδιαίτερα στις περιπτώσεις πρόληψης και καταστολής της εγκληματικότητας, η συμβολή της τεχνολογίας, μέσω των βιομετρικών εφαρμογών και δεδομέ- νων και των ηλεκτρονικών καρτών, των συστημάτων πληροφοριών (μεταξύ άλλων Schengen I και II), της βιντεοεπιτήρησης και των κλειστών κυκλωμά- των τηλεόρασης (CCTV), έχει οδηγήσει σε μια «πανοπτικοποίηση» της σύγχρο- νης κοινωνικής ζωής, όπου όλες οι λειτουργίες της καθίστανται πλέον ορα- τές, διαμορφώνεται δηλαδή μια «διαφανής» κοινωνία, με συνεχή συρρίκνωση της ιδιωτικότητας. Το κατά πόσο οι τρόποι αυτοί είναι θεμιτοί στο πλαίσιο μας δημοκρατικής κοι- νωνίας και αποτελεσματικοί και το αν εν τέλει διασφαλίζουν την ασφάλεια των πολιτών, διαφυλάττοντας παράλληλα την προστασία των θεμελιωδών συνταγ- ματικών τους δικαιωμάτων, είναι τα ερωτήματα που θέτει επιτυχώς στην πα- ρούσα μελέτη της η Εριφύλη Μπακιρλή. Αναφερόμενη και στο παράδειγμα της Ελλάδας στο πλαίσιο των Ολυμπιακών αγώνων του 2004, κάνει μια εκτεταμένη ανάλυση στην εξιχνίαση των εγκλημάτων και ιδιαίτερα στους προβληματισμούς που γεννώνται, στα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της ανάλυσης του γενε- τικού υλικού καθώς και στο θέμα της κατ’ οίκον ηλεκτρονικής επιτήρησης. Ανα- φέρεται στη σύγκρουση που δημιουργείται μεταξύ ασφάλειας και ελευθερίας με γνώμονα τα δικαιώματα του ανθρώπου, τα οποία θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στη διαμόρφωση μιας σύγχρονης αντεγκληματικής πολιτικής. Η τεχνολογία αφενός αποτελεί το μέσο για την τέλεση παραδοσιακών εγκλη- μάτων, αφετέρου οδηγεί στην εμφάνιση νέων μορφών εγκληματικότητας, τις οποίες καλούνται να αντιμετωπίσουν τα κράτη αλλά και η διεθνής κοινότητα, εμπλουτίζοντας αντιστοίχως τα διαθέσιμα μέσα τους.