ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ένας μακροσκελής πρόλογος σε ένα ήδη εκτενές εγχειρίδιο θα ήταν συγγραφικό ατό- πημα ∙ θα ήταν επίσης ατελέσφορος, διότι δεν θα μπορούσε – ούτως ή άλλως- να απο- τυπώσει τον πλου του παρόντος έργου, με τις ταλαντεύσεις, τις δυσκολίες του και ενίο- τε τα θαλάσσια συμβεβηκότα του. Συνειδητά λοιπόν επιλέγεται η συνοπτική αναφορά στους τρεις βασικούς πυλώνες του: συνέχεια , διεθνικότητα, λειτουργικότητα. Η συνέχεια έχει να κάνει καταρχάς με το αντικείμενο : είναι γνωστό ότι η εμπορική ναυ- τιλία δεν δημιουργείται από τη μια ημέρα στην άλλη. Απαιτεί ύπαρξη προτύπων δια- μορφωμένων από την εμπειρία και την παράδοση, λεπτομερώς επεξεργασμένα προ- γράμματα επιχειρηματικής δράσης, καλώς εκπαιδευμένους και έμπειρους ναυτικούς, διάθεση σημαντικών κεφαλαίων, συστηματική εργασία, συνεχή παρακολούθηση τόσο των τεχνικών και τεχνολογικών εξελίξεων στα μέσα άσκησης ναυσιπλοΐας όσο και της εξέλιξης της διεθνούς ναυλαγοράς, με ταυτόχρονη μελέτη των γεωπολιτικών επιρρο- ών, νομοθετική και θεσμική υποδομή που θα κατοχυρώνει την ασφαλή και απρόσκο- πτη ναυσιπλοΐα και την παροχή ναυτιλιακών υπηρεσιών υψηλής στάθμης. Απαιτεί επί- σης νομική τεχνογνωσία, ισχυρή και αυτόφωτη, που θα υποστηρίζει την ανάπτυξη της επιχειρηματικής δράσης. Η συνέχεια αφορά όμως και τους συγγραφείς , με την έννοια ότι το παρόν έργο αποτε- λεί το συνδυασμένο καταστάλαγμα 57 συναπτών ετών διδασκαλίας του Ναυτικού Δι- καίου στα απαιτητικά αμφιθέατρα της Νομικής Σχολής Αθηνών: 38 για τον αείμνηστο Καθηγητή Α. Αντάπαση (1970-2008), 19 για την υπογράφουσα ∙ εκφράζει επίσης μία αντίστοιχης διάρκειας εμπειρία, ερευνητική – νομοπαρασκευαστική – δικηγορική - διαιτητική, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Το πρώτο τμήμα της συστηματικής αυτής μελέτης των ναυτικών θεσμών δημοσιεύθηκε από τον Καθηγητή Αντάπαση, ως Τόμος Ι, το 2009, και περιείχε την υπόσχεση μεταγενέστερης «μεταφοράς του υπολοίπου, με- γαλύτερης ίσως αξίας, φορτίου που με αγρυπνία και φροντίδα συντηρούσε στο μικρό κατάστημα της σκέψης του» ∙ παρά την επεξεργασία που επακολούθησε τα επόμενα χρόνια, ιδίως στο αντικείμενο της έννοιας του πλοίου και των ναυτικών προνομίων, η υπόσχεση (και βαθύτατη επιθυμία του) δεν εκπληρώθηκε λόγω του θανάτου του στις 29.4.2013. Η ολοκλήρωση του Ναυτικού Δικαίου υπήρξε, για όλους τους συμμετέχο- ντες, τεράστια πρόκληση και ευθύνη, από περισσότερες απόψεις: προσθήκης καίριων ενοτήτων, επικαιροποίησης, αναδιάρθρωσης, εκσυγχρονισμού και ισοσκελισμένης οργάνωσης της ύλης, διατήρησης εσωτερικής ομοιομορφίας και ενότητας. Για την ανάδειξη της προαναφερθείσας συνέχειας, διατηρήθηκε και εμπλουτίσθηκε η αξι- οποίηση και παραπομπή διαχρονικά όλου του φάσματος της ελληνικής θεωρίας και νομολογίας, από την κλασική στην πλέον πρόσφατη. Η διεθνικότητα είναι επίσης πολύπτυχη: πηγάζει από τα πραγματικά χαρακτηριστικά της εκμετάλλευσης του πλοίου, το οποίο είναι υποχρεωμένο να διαπλέει όλες τις θά- λασσες της υδρογείου σύμφωνα με τις ανάγκες της ναυλαγοράς και, συνεπώς, να υφί- σταται έντονα τις μεταπτώσεις της αγοράς αυτής ∙ αποτυπώνεται στην ευρεία ρύθμιση