XIII ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ 1. Η Μοναστική Πολιτεία του Αγίου Όρους συγκροτείται διοικητικά από τις είκοσι (σε κλειστό αριθμό, numerus clausus) ιστορικές μονές, οι οποίες εδρεύουν στη Χερσόνη- σο του Άθω, με ίδρυση που ανάγεται χρονικά στη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίο- δο (883-1430, 1430-1912). Το νομικό καθεστώς του Αγίου Όρους διέπεται σήμερα από ένα τοπικό, εξαιρετικό και προνομιακό καθεστώς, το οποίο απολαμβάνει συνταγματι- κής κατοχύρωσης (άρθρο 105 Συντ.) αλλά και διεθνούς αναγνώρισης. 1 Το συνταγματικό αυτό “κεκτημένο” οριοθετείται λεπτομερειακώς και αποκρυσταλλώ- νεται με ακρίβεια στην οικεία καταστατική νομοθεσία, την οποία συναποτελούν αφε- νός ο Καταστατικός Χάρτης του ΑγίουΌρους (άρθρα 188, έτους 1924), αφετέρου το κυ- ρωτικό του Ν.Δ. της 10/16-9-1926 (άρθρα 44, ΦΕΚ Α΄ 309/1926), δύο υψηλής θεσμικής σημασίας νομικά κείμενα, στα οποία το Σύνταγμα αναγνωρίζει αυξημένη τυπική ισχύ. Το ειδικό αυτό καθεστώς διαμορφώθηκε βαθμιαία, αρχής γενομένης από τον 9o αιώνα, με τη σταδιακή παραχώρηση σειράς θεσμικών προνομίων από τους βυζαντινούς αυτο- κράτορες ή τις οικείες εκκλησιαστικές αρχές. Συνεπώς, το ισχύον αγιορειτικό δίκαιο, σε μεγάλο βαθμό δεν αποτελεί πρωτογενές δημιούργημα του νεοελληνικού πολιτειακού νομοθέτη, αναγνωρίζεται όμως και κατοχυρώνεται πλήρως από τον ίδιο, και δη στον ύψιστο βαθμό όπως υπογραμμίστηκε. 2. Θεμελιώδες θεσμικό γνώρισμα του αγιορειτικού καθεστώτος αποτελούσε ανέκαθεν η οργανωτική του αυτοδιοίκηση, στο πλαίσιο αρχικά του βυζαντινού και αργότερα του οθωμανικού κράτους. Μια αυτοδιοίκηση, η οποία συχνά προσέγγιζε τα όρια μίας ιδιό- τυπης τοπικής θεσμικής αυτονομίας, έναντι όχι μόνον των εκάστοτε πολιτειακών αλλά συνάμα και των εκκλησιαστικών αρχών. Οι επισημάνσεις αυτές ασφαλώς και δεν οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, ενόψει του αυ- τοδιοίκητου καθεστώτος, παύει να υφίσταται η κυριαρχία του ελληνικού Κράτους επί της Αθωνικής Μοναστικής Πολιτείας. Τουναντίον, η ελληνική κρατική κυριαρχία παρα- μένει ακέραιη στοΆγιο Όρος, κατ’αναλογία με τα λοιπά γεωγραφικά διαμερίσματα της χώρας. Συνεπώς, το Άγιο Όρος δεν είναι αυτόνομη περιοχή, το δε συνταγματικά κατο- χυρωμένο καθεστώς προνομιακής του αυτοδιοίκησης ουδόλως κωλύει την εφαρμογή των γενικών νόμων του Κράτους στην έκτασή του, εφόσον φυσικά οι γενικές αυτές δι- 1. Συνθήκες Αγίου Στεφάνου και Βερολίνου (1878), Πρωτόκολλο Πρεσβευτικής Συνδιάσκεψης του Λονδίνου (1913), Συνθήκες Βουκουρεστίου (1913), Αθηνών (1913), Νεϊγύ (1919), Σεβρών (1920) και Λωζάννης (1923), Κοινή Δήλωση 4/1979 της Τελικής Πράξεως Προσχωρήσεως της Ελλάδας στην ΕΟΚ, 6η Οδηγία Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (77/388/Ε.Ο.Κ.), Συνθήκη Άμστερνταμ (1997).