ΕΘΝΙΚΗ ΑΡΧΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ

2 Εισαγωγικό Κεφάλαιο 88 και 134 της νομοθεσίας του Σόλωνα 3 . Στον όρκο των Ηλιαστών, των δικα- στών δηλ. του δικαστηρίου της Ηλιαίας, περιγράφεται η παθητική δωροδοκία ως εξής: «... ουδέ δώρα δέξομαι της ηλιάσεως ένεκα, ούτ’ αυτός εγώ, ούτ’ άλ- λος εμοί, ούτ’ άλλοι ειδότος εμού, ούτε τέχνη, ούτε μηχανή μηδεμιά» (μτφρ:... «δεν θα δεχθώ δώρα εξ αιτίας της δικαστικής υπηρεσίας μου, ούτε εγώ ο ίδιος, ούτε δια μέσου κάποιου άλλου, ούτε κάποιος άλλος εν γνώσει μου, με πλάγιο τρόπο ή οποιονδήποτε άλλο τρόπο»), ενώ παρόμοια αναφορά γινόταν και στον όρκο των εννέα Αρχόντων κατά την ανάληψη των καθηκόντων τους : «Ομνύου- σι δικαίως άρξειν και κατά τους νόμους, και δώρα μη λήψεσθαι της αρχής ένε- κα, καν τι λάβωσι αδριάντα αναθήσειν χρυσούν» 4 . Οι σχετικοί δε όρκοι και αναφορές φαίνεται ότι δεν γινόταν απλώς τυπικά, χά- ριν αναδείξεως της αρετής των ομνυομένων, αλλά ως εξορκισμός και δέσμευ- ση ακεραιότητας απέναντι σε έναν πολύ ρεαλιστικό κίνδυνο δωροδοκίας, αφού αυτή φαίνεται ότι χρησιμοποιείτο συχνά ως μέσο άσκησης πολιτικής στην κα- θημερινότητα των αρχαίων ελλήνων. Αναφέρεται έτσι ότι ο βασιλιάς των Μα- κεδόνων Φίλιππος Β΄, χρησιμοποίησε ευρύτατα τη δωροδοκία ως μέσο διάβρω- σης της εναντίον του αντιδράσεως των Αθηναίων, είτε αυτό αφορούσε τους πρέσβεις που εμφανίζονταν ενώπιόν του, είτε για την εξαγορά της συμπλεύσε- ως ή μη εναντιώσεως προς την δική του πολιτική 5 . Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι όταν κάποιος ηθοποιός καυχήθηκε προς τον «μακεδονίζοντα» ρήτορα Δημάδη ότι ο Φίλιππος μετά το πέρας παραστάσεως στην Πέλλα του έδωσε ως δώρο ένα τάλαντο για την εύγλωττη απαγγελία του, ο Δημάδης του απάντησε ότι αυτός αντιθέτως είχε λάβει από τον Φίλιππο δέκα τάλαντα για μία «εύγλωττη σιωπή». Πέρα δε από την ανοιχτή προς την πολιτική των αγορών Αθήνα, ανάλογα φαι- νόμενα αναφέρονται για την διαφορετικού προσανατολισμού σκληροτράχηλη Σπάρτη, για την οποία αναφέρεται ότι το 220 π.χ. κάποιος Λυκούργος, που δεν 3. Άρθ. 134: «Τους τριηράρχους υπευθύνους είναι», την οποίαν ο Σόλων αντέγραψε από την Αίγυπτο, όταν επί Βασιλέως Αμασίου θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά το «πόθεν έσχες» των δημοσίων ανδρών. Άρθ. 88 : «Εγγράφειν ότι έλαβον τούτο των της πόλεως, τούτο ανή- λωσα, ή ότι έλαβον ουδέν των της πόλεως, ούτ’ ανήλωσα» Μετάφραση: «Ο τρόπος της από- δοσης των λογαριασμών είναι ότι τόσα έλαβα από το κοινό της πόλεως, τόσα εξόδεψα ή τίποτα δεν έλαβα από το κοινό (και) τίποτα δεν εξόδεψα». 4. Αριστοτέλους, Αθηναίων Πολιτεία LV,5 - βλ. Τηλ. Φιλιππίδου και Μ. Τσαντέ-Φιλιππίδου, «Η δίκη περί όνου σκιάς» 1996, 145 επ., όπου και άλλες ιστορικές αναφορές στην χρήση της δωροδοκίας ως μέσου άσκησης πολιτικής. Επίσης Κ. Κωνσταντόπουλου , Οι νόμοι του Σό- λωνα, Πάτρα 2003, 122 και 184. 5. «Μηδείς Αθηναίος αδωροδόκητος πλην Ξενοκράτους», ως προς τον οποίον αποδεχόταν ότι δεν μπορούσε να τον προσεταιρισθεί μέσω δώρων - «μόνος είη Ξενοκράτης των προς αυτόν αφιγμένων αδωροδόκητος» Διογένους Λαερτίου , Βίοι Φιλοσόφων, Ξενοκράτης, 9.