ΕΘΝΙΚΗ ΑΡΧΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ

4 Εισαγωγικό Κεφάλαιο κάθε άτομο, δηλαδή Αθηναίος πολίτης, ξένος ή μέτοικος. Όταν ο εν λόγω δρά- στης ήταν πολιτευόμενος (ρήτορας), τότε τιμωρείτο βαρύτερα. Η εισαγωγή της υπόθεσης ενώπιον της Αρμόδιας (δικαστικής) Αρχής γινόταν με τη (δικονο- μική) γραφή δώρων δηλ. με την υποβολή έγγραφης μήνυσης, στην οποία δικαι- ούτο οποιοσδήποτε Αθηναίος πολίτης. Όταν η δωροδοκία συνδυαζόταν με άλλα σοβαρά αδικήματα, όπως λ.χ. ήταν η προδοσία, τότε η ποινική δίωξη άρχιζε με το δικονομικό μέσο της εισαγγελίας, η οποία υποβαλλόταν στη Βουλή των Πε- ντακοσίων ή στην Εκκλησία του Δήμου. Στο δικαστήριο της Ηλιαίας εκδικαζό- ταν και η δωροδοκία που τελούνταν από διαχειριστή δημοσίου αξιώματος, την οποία αποκάλυπταν οι «λογιστές». Οι προβλεπόμενες ποινές ήταν ο θάνατος, η ατιμία (στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων), η χρηματική ποινή, η δήμευση πε- ριουσίας και η εξορία. Η θανατική ποινή επιβαλλόταν εφόσον διαπιστωνόταν η συνδρομή επιβαρυντικών περιστάσεων, οι οποίες αφορούσαν την ιδιότητα του δράστη, τις συνθήκες διάπραξης της δωροδοκίας, την υποτροπή και το μέγε- θος της βλάβης που απειλήθηκε ή προκλήθηκε στα συμφέροντα της Πολιτείας ή του λαού. Η χρηματική ποινή που αποτίετο στο Δημόσιο Ταμείο καθοριζόταν καθ’ ύψος στο δεκαπλάσιο της αξίας των δώρων που δέχτηκε ο δράστης, ενώ η ατιμία μεταβιβαζόταν και στα τέκνα του καταδικασθέντος. Από τις πολλές σχετικές αναφορές στις πηγές, χαρακτηριστικές είναι αυτές του Δημοσθένη 11 , «εάν τις Αθηναίων λαμβάνη παρά τινός ή αυτός διδώ ετέρω ήδιαφθείρη τινάς επαγγελόμενος, επί βλάβη του δήμου ή ιδία τινός των πολι- τών, τρόπω ή μηχανή ητινιούν, άτιμος έστω και παίδες και τα εκείνον» και «άλλ’ οι νόμοι ... περί δε των δωροδοκούντων δύο μόνον τιμήματα πεποιήκασιν, ή θά- νατον ... ή δεκαπλούν του εξ’ αρχής λήμματος το τίμημα των δώρων, ίνα μη λυ- σιτελήση τοις τούτο τολμώσι ποιείν», ενώ ο Αριστοτέλης, στο «Αθηναίων Πο- λιτεία» αναφέρει ότι «... και λογιστάς δέκα και συνηγόρους τούτων δέκα ... εάν δε τινα δώρα λαβόντα επιδείξωσι και καταγνώσιν οι δικασταί, δώρων τιμώσι..». Στη ρωμαϊκή νομοθεσία η δωροδοκία δεν αποτελούσε επώνυμο έγκλημα, αλλά υπαγόταν στην γενικότερη έννοια του crimen repetundarum. Με την ονομασία αυτή νοείτο αρχικά το έγκλημα της καταπίεσης, η οποία ασκείτο από τους διοι- κητές των επαρχιών σε βάρος των Ρωμαίων υπηκόων ή των συμμάχων (socii). Η υπό του παθόντος κατηγορία στρεφόταν εναντίον αυτών των διοικητών και αποσκοπούσε στην επιστροφή των πραγμάτων ή χρημάτων που ήταν προϊό- ντα τέτοιας καταπίεσης. Η έννοια αυτού του εγκλήματος βαθμιαία επεκτάθηκε και συμπεριέλαβε στην αντικειμενική της υπόσταση την κακή και παράνομη δι- οίκηση των επαρχιών (crimen male administrarae) η οποία συνίστατο όχι μόνο στην υπέρβαση των καθηκόντων των αρχόντων, αλλά και στην λόγω αισχρο- 11. Δημοσθένους κατά Μειδίου, παρ. 113 και Δεινάρχου κατά Δημοσθένους, παρ. 60.