ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΣΜΟΣ

Εισαγωγή 3 ο «κυρίαρχος» αντλεί την εξουσία του μόνο από τον εαυτό του (αυτοκαθορίζεται), έχοντας τη λεγόμενη «Kompetenz Kompetenz», την «αρμοδιότητα της αρμοδιότητας» . 9 Η πολιτική αυτονομία του συνταγματικού κράτους είναι η κύρια συνέπεια της άσκησης της κυριαρχίας του. Ως πολιτική αυτονομία του συνταγματικού κράτους, ορίζουμε την ικανό- τητα ενός κράτους να καθορίζει το ίδιο, αυτοδύναμα, τις ρυθμίσεις που ισχύουν στην επι- κράτειά του, να αναδεικνύει τους φορείς άσκησης της κυριαρχίας του από τις οποίες πηγά- ζουν οι κανονιστικές επιταγές, καθώς, και να κατοχυρώνει την κανονιστική υπόσταση και ταυτότητά τους . 10 Η διάσταση αυτή της αυτονομίας συμπίπτει με την πρωτογενή συντακτι- κή εξουσία και αποτελεί πρωταρχική εκδήλωση της λαϊκής κυριαρχίας . Η πολιτική αυτο- νομία ταυτίζεται έτσι με την εξουσία αυτοδιάθεσης και αυτοδιακυβέρνησης του λαού στην επικράτεια που σχηματίζει το κράτος. Η δυνατότητα αυτοδύναμης θέσπισης της εξουσί- ας, δηλαδή «να θέτει κανείς» τους κανόνες της κοινωνικοπολιτικής συμβίωσης είναι εκεί- νη που εγγυάται την «αυτοκυβέρνηση του λαού». Σε τελική ανάλυση, η πολιτική αυτονο- μία του συνταγματικού κράτους είναι η condition sine qua non της εξουσίας ρύθμισης, η «αρμοδιότητα της αρμοδιότητας», που προϋποθέτει ότι ο κυρίαρχος λαός θέτει ανεμπό- διστα τους κανόνες. Το ευρωπαϊκό συνταγματικό κράτος στη σύγχρονη εποχή δοκιμάζεται, καθώς στην επο- χή της παγκοσμιοποίησης και της κρίσης, η άσκηση της κρατικής κυριαρχίας είναι ο τόπος όπου ανταγωνίζονται συνεχώς δυνάμεις και αρχές. Έτσι, εξωγενείς του κράτους θεσμοί αλληλοεπιδρούν με την επίσημη συντεταγμένη εξουσία, σε μια ανταγωνιστική προοπτι- κή. Το ίδιο το κράτος παραμένει στο πλαίσιο αυτό ο εγγυητής της επιβίωσης του λαού, κα- θώς αυτό διατηρεί τον τελικό λόγο για τις δημόσιες υποθέσεις που τον αφορούν. Η πτυχή της κυριαρχίας του, ωστόσο, που δοκιμάζεται περισσότερο είναι η ικανότητα άντλησης της εξουσίας από τον εαυτό του (αυτοκαθορισμός) , ιδίως, σε σχέση με την δημοσιονομική επι- βίωση του ίδιου του κράτους. Ως αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας αυτοκαθορισμού, το συνταγματικό κράτος αλλάζει και βρίσκεται σε φάση διαρκούς άμυνας και υποχώρησης. Πιο συγκεκριμένα, η άσκηση εξουσίας του εθνικού κράτους (ήτοι της κυριαρχίας του) με- τασχηματίζεται με συγκεκριμένο τρόπο . Ο J. Habermas περιγράφει αυτόν τον μετασχημα- τισμό με τρεις διαφορετικούς τρόπους: α) την απώλεια της δυνατότητας ελέγχου εξελίξε- ων που συντελούνται εντός των ορίων της δικής του ευθύνης, β) τη μείωση της αποδοχής και νομιμοποίησης των αποφάσεών του, οι οποίες μάλιστα λαμβάνονται από εκείνους που 9. Βλ. Φ. Κ. Σπυρόπουλος , Η λαϊκή κυριαρχία ιδίως κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσεως, constitutionalism.gr, [ημερομηνία πρόσβασης 20/6/2013] και Ευ. Βενιζέλου , Μαθήματα Συνταγματι- κού Δικαίου, ό.π. σ. 303-329, Κ. Μαυριά, Συνταγματικό Δίκαιο, ό.π. σ. 303-329. 10. Βλ. Μ. Α. Wilkinson , Public Law and the Autonomy of the Political: A Material Critique, 2017, στο: M. Wilkinson and M. Dowdle , Questioning the Foundations of Public Law, LSE Legal Studies Working Paper No. 17/2017, σ. 6 επ.