ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 8 ραβλέψουμε το γεγονός πως η ηλεκτρονική επιτήρηση των πολιτών υφίστατο και πριν την ημερομηνία αυτή στα προηγμένα κράτη της ∆ύσης, αλλά σε μικρότε- ρη έκταση 41 . Σε κάθε περίπτωση, τα τρομοκρατικά γεγονότα ήταν το εφαλτήριο για την ακόμη πιο αυστηρή και συστηματοποιημένη εφαρμογή πολιτικών ολικής παρακολούθησης (total surveillance) των πολιτών 42 . Για τον Lyon (2001γ) αυτή η έξαρση της σύγχρονης επιτήρησης δημιουργεί κοινω- νικές κατηγοριοποιήσεις (‘social sorting’) των πληθυσμών με στόχο την πρόβλε- ψη και τη μετέπειτα διαχείριση των επικίνδυνων συμπεριφορών 43 . Υποκείμενο της ηλεκτρονικής παρακολούθησης παύει να είναι το άτομο αυτό καθ’ αυτό, αλλά οι πληροφορίες που περιστρέφονται γύρω από αυτό 44 . Επιπρόσθετα, η σύγχρονη επιτήρηση δεν είναι αποκλειστικά οπτική , όπως γινόταν στο παρελθόν. Χάρη στα νέα τεχνικά μέσα η όραση δεν είναι η μοναδική από τις ανθρώπινες αισθήσεις που χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση χώρων, προσώπων και συμπεριφορών. Εν προκειμένω, η αφή, η ακοή και η όσφρηση έχουν συμπληρώσει ή ενίοτε αντικα- ταστήσει την όραση. Οι ηλεκτρονικοί σένσορες που ανιχνεύουν την οσμή, την κί- νηση, τη ζέστη, το φως και τον ήχο αποτελούν ένα τέτοιο παράδειγμα 45 . Περαιτέρω, η σύγχρονη πληροφοριακή τεχνολογία (Information Technology/IT) «μετατρέπει» τα υποκείμενα σε αριθμούς και τα «μεταθέτει» στον εικονικό ψη- φιοποιημένο κόσμο των πολλαπλών βάσεων δεδομένων 46 , ενώ σύμφωνα με τον Marx, έχει κατορθώσει να αλλάξει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της επιτήρησης. Ο ίδιος αποδίδει, δε, στην τελευταία τις εξής κύριες ιδιότητες: 1) διασκελίζει την απόσταση και τα φυσικά εμπόδια, 2) διαμελίζει τον χρόνο, αφού οι υπολο- γιστές παρέχουν τη δυνατότητα ευρείας αποθήκευσης προσωπικών δεδομένων για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, 3) είναι σχεδόν αόρατη, τα δε υποκείμενα της σύγχρονης επιτήρησης συχνά δεν αντιλαμβάνονται το γεγονός ότι παρακολουθού- νται, 4) ασχολείται κυρίως με την πρόληψη και τον περιορισμό των απωλειών από μία εγκληματική πράξη και δευτερευόντως με την ηθική ανάγνωση αυτής, 5) είναι οικονομικά πιο ελκυστική, 6) περικλείει μία μορφή αποκεντρωμένης αυτό-επιτήρησης και προστασίας των ίδιων των υποκειμένων από το έγκλημα, Warner και AT&T, ενώ η κυβέρνηση Bush ξόδεψε 38 δισ. δολάρια μόνο το 2003 για την επένδυση σε τεχνοπροληπτικά μέτρα ασφαλείας, Lyon 2003α: 66-67. 41.  Lyon 2003α: 63, Lyon 2004: 136, 143. Η τεχνολογία έχει τεθεί στη υπηρεσία της ασφάλειας στις ΗΠΑ πολύ πριν από την 11 η Σεπτεμβρίου, ήδη από τη δεκαετία του ’80, στον αγώνα κατά των ναρκωτικών και της λαθρομετανάστευσης. Μην ξεχνάμε την υιοθέτηση από τις αμερικανικές αρχές (και συγκεκριμένα από την Border Patrol), στα μέσα της δεκαετίας του ’70, διαφόρων τεχνικών επιτήρησης οι οποίες είχαν χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά στον πόλεμο του Βιετνάμ, με σκοπό τον έλεγχο των εσωτερικών συνόρων των ΗΠΑ με το Μεξικό, Ceyhan 2006α: 5-6 και του ιδίου 2001: 117-133. 42.  Lyon 2003α: 4 και του ιδίου 2007β: 161. 43.  Lyon 2001γ: 172 και του ιδίου 2003γ: 13, 20-22. 44.  Kim 2004: 199. 45.  Marx 2002: 11-12. 46.  Πρόκειται γι’ αυτό που οι Haggerty και Ericson (2000) ονομάζουν ‘the surveillant assemblage’ , Haggerty & Ericson 2000: 605-622 και των ιδίων 2007: 104-116.