ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 6 Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η συλλογή των πληροφοριών λειτουργεί σαν μία μορφή δια- τήρησης της τάξης και του ελέγχου των κοινωνικών συμπεριφορών 21 . Η λεγόμε- νη «πληροφοριακή παρακολούθηση» (Data Surveillance ή αλλιώς Dataveillance), η οποία πήρε το όνομά της από τον Αυστραλό επιστήμονα της πληροφορικής Roger Clarke 22 , συνιστά τη συλλογή και αποθήκευση των προσωπικών στοιχείων του ατόμου μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή σε βάσεις δεδομένων, με σκοπό την πα- ρακολούθηση των πράξεων ή της επικοινωνίας του 23 . Για τον Lyon (2007στ) «επι- τήρηση είναι η στοχευμένη, συστηματική και καθημερινή παρακολούθηση των λε- πτομερειών της προσωπικής ζωής του ατόμου για λόγους επιρροής, διαχείρισης, προστασίας ή καθοδήγησής του» 24 . Παρά την έμφαση που δίνεται στις τεχνολογικές καινοτομίες της σύγχρονης επι- τήρησης από τους μελετητές του φαινομένου, οφείλουμε να μην ξεχνάμε ότι η επιτήρηση υπήρξε διαχρονικά η κύρια πρακτική της δημόσιας αστυνομίας και της ποινικής δικαιοσύνης 25 . Μορφές κρατικής εποπτείας υπήρχαν ήδη από τον 16 ο αι- ώνα στα δυτικά κράτη (όπως στην Αγγλία), μόνο που ήταν πιο χαλαρές και περι- στασιακές στη φύση τους 26 . Αντίθετα, η επιτήρηση που παρατηρείται με την εξέ- λιξη των προηγμένων βιομηχανικά κρατών είναι συστηματική, διαρκής και στο- χεύει στο σύνολο του πληθυσμού 27 . Υποστηρίζεται δε από πολλούς ερευνητές ότι από την εξατομικευμένη επιτήρηση του πρώτου τετάρτου του 20 ου αιώνα, φθά- σαμε στη «μαζική επιτήρηση» (‘mass surveillance’) 28 ή «ρευστή επιτήρηση» (‘liquid surveillance’) 29 των μετανεωτερικών κοινωνιών 30 . Επιπλέον, από τη μορφή της άμεσης παρακολούθησης (‘direct supervision’) των κρατουμένων και της συλλογής των πρώτων κωδικοποιημένων πληροφοριών (‘coded information’) που λαμβάνονταν από τα δακτυλικά αποτυπώματα και τις 21.  Koskela 2003: 304, Haggerty 2009: 160. 22.  Lyon 1994: 47, του ιδίου 2001α: 143, του ιδίου 2001γ: 171 (υποσημ. 1), Kim 2004: 199. 23.  Βλ. http://www.anu.edu.au/people/Roger.Clarke/DV/ , σύμφωνα με Levi & Wall 2004: 200 (υποσημ. 22), Lyon 2009: 50. 24.  Lyon 2007στ: 14. 25.  Haggerty & Ericson, 2006: 3. 26.  Ο Lyon (2001α) αναφέρει χαρακτηριστικά το παράδειγμα της Γαλλίας, όπου ήδη από τον 17 ο αιώνα είχε θεσπίσει ένα «νέο» για την εποχή αστυνομικό σώμα, αυτό των «επιθεωρη- τών φωτισμού» (‘lighting inspectors’), με την παράλληλη εγκατάσταση στο Παρίσι περισσο- τέρων από 6.500 λαμπτήρων, Lyon 2001α: 52. 27.  Lyon 2003α: 24. 28.  Με την έννοια ότι η σύγχρονη κρατική επιτήρηση δεν επικεντρώνεται ως επί το πλείστον σε μεμονωμένους υπόπτους εγκληματικών δράσεων, αλλά επεκτείνεται στο σύνολο του πληθυσμού, Maras 2009: 78. 29.  Πρόκειται για χαρακτηρισμό κατά το πρότυπο που είχε αποδοθεί και στη νεωτερικότητα από τον Bauman (‘liquid modernity’) και αναφέρεται σε κάποια από τα χαρακτηριστικά της σύγχρονης επιτήρησης, όπως το γεγονός ότι μεταμορφώνεται, ελίσσεται κι εν τέλει «χω- ράει παντού» . Βλ. σχετικά Bauman & Lyon 2013. 30.  Marx 2002: 10, Loftus & Goold 2012: 275-276.