ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ ΣΤΗ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ 11 ποία οι τεχνολογίες επιτήρησης, η συλλογή προσωπικών δεδομένων και η πρό- βλεψη μελλοντικών διακινδυνεύσεων, χρησιμεύουν ως απάντηση στην ανασφά- λεια. Η έμφαση στην αποτροπή των «επικίνδυνων» κι απρόβλεπτων καταστάσε- ων που ελλοχεύουν στην «κοινωνία της διακινδύνευσης» , αποτελεί την κύρια αιτία αλλαγής της νοοτροπίας της σύγχρονης αστυνόμευσης, καθώς και των πρακτι- κών που τη διέπουν. Τοιουτοτρόπως, η διαχείριση του εγκληματικού φαινομένου ως μια μορφή διακινδύνευσης, λειτουργεί ως απάντηση στο πρόβλημα του φόβου και της ανασφάλειας των πολιτών 52 . Ο Manning (2003), σύμφωνα με τους ίδιους συγγραφείς, τονίζει ότι η σύγχρονη αστυνόμευση απ’ τη μια πλευρά ασκείται ορατά στους πολίτες με σκοπό την πάτα- ξη της εγκληματικότητας και στην οποία είναι εξοικειωμένη η κοινωνία στο σύ- νολό της (μέσω των περιπολιών, των συλλήψεων και των ελέγχων που πραγμα- τοποιεί η δημόσια αστυνομία) 53 , ενώ παράλληλα, υπάρχει και η «κρυφή» ή «μυστι- κή» αστυνόμευση, η οποία είναι πολύ λιγότερο δημοφιλής από την προηγούμενη. Κατά τον Marx (1988) η τελευταία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της «σύγχρο- νης επιτήρησης» (‘new surveillance’) 54 . Η «μυστική» αστυνόμευση αναφέρεται σε όλες εκείνες τις ενέργειες που επιτελούνται με στόχο την παρακολούθηση των ατόμων όταν τα τελευταία έχουν άγνοια ως προς αυτό, καθώς και στην επέμβαση στην ιδιωτική ζωή των επιτηρούμενων. Αυτού του είδους η επιτήρηση επιτυγχά- νεται διαμέσου τόσο της παρακολούθησης που προέρχεται από τους μυστικούς πράκτορες και τους πληροφοριοδότες της αστυνομίας, όσο και διαμέσου της ηλεκτρονικής παρακολούθησης των επικοινωνιών του ατόμου (όπως της τηλε- φωνικής, διαδικτυακής και κάθε άλλου είδους οπτικοακουστικής επιτήρησης) 55 . Στην Ελλάδα, αναφέρει ο Minas Samatas (2004, 2005), η κρατική επιτήρηση που ασκείται διακρίνεται σε τέσσερις χρονολογικές περιόδους, καθεμία από τις ο- ποίες ανταποκρίνεται στο σύστημα διακυβέρνησης της χώρας. Η πρώτη ξεκινάει από το 1950 έως και την πτώση της δικτατορίας το 1974, όπου παρατηρείται μία μορφή μαζικής πολιτικής επιτήρησης, με την έννοια της εθνικοφροσύνης να κα- ταλαμβάνει κυρίαρχο ρόλο στις σχέσεις πολίτη-κράτους. Κατά τη διάρκεια εκεί- νης της περιόδου οι αστυνομικές, διωκτικές και στρατιωτικές αρχές της χώρας, χρησιμοποιούσαν ένα δίκτυο πληροφοριοδοτών (οι λεγόμενοι χαφιέδες ), με σκο- πό την παρατήρηση, τη συλλογή και τη φύλαξη προσωπικών δεδομένων των πολι- τών (όπως πληροφορίες σχετικά με την οικογένεια, το θρήσκευμα, την απασχόλη- ση και τις πολιτικές πεποιθήσεις). Πρόκειται για το γνωστό φακέλωμα σύμφωνα με το οποίο οι πολίτες χωρίζονταν σε δύο κατηγορίες: στους «εθνικόφρονες» απ’ τη μια μεριά, και στους «κομμουνιστές» , «αριστερούς» και «αναρχικούς» , δηλ στους εχθρούς του καθεστώτος, από την άλλη. 52.  Loftus & Goold 2012: 276. 53.  Loftus & Goold 2012: 276. 54.  Marx 1988α: 210, Deflem 1992: 188. 55.  Loftus & Goold 2012: 277-278.