ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 7 Ε. Το θεμελιώδες πρόβλημα - δίλημμα του Ποινικού Δικονομικού Δικαίου Η δυνατότητα αυτή προσβολής ακόμα και τόσο θεμελιωδών έννομων αγαθών των ατό- μων δικαιολογείται από την ανάγκη προστασίας του κοινωνικού συνόλου, εφόσον -όπως είναι φυσικό- τα τελούμενα εγκλήματα διαταράσσουν την ομαλή και ειρηνική κοινωνική διαβίωση. Τα όργανα, όμως, που επιφορτίζονται με την πραγμάτωση αυτής της αποστολής είναι, στις σύγχρονες πολιτείες, κατά κανόνα, κρατικά και, επομένως, ανακύπτει αναπόφευκτη η σύγκρουση μεταξύ των κρατικών οργάνων και των μεμονωμένων ατόμων, που θίγονται από τη δράση τους. Αληθινά το θεμελιώδες πρόβλημα - δίλημμα του ποινικού δικονομικού δικαίου συνί- σταται στην αναφυόμενη σε κάθε περίπτωση σύγκρουση μεταξύ της δράσης των οργάνων του κράτους για την ανεύρεση και τιμωρία των δραστών των τελούμενων εγκλημάτων -και μάλιστα στον συντομότερο δυνατό χρόνο, όπως ακριβώς απαιτεί η αναμφισβήτητη ανάγκη αποκατάστασης της ειρηνικής κοινωνικής διαβίωσης- και της αξίωσης των ατόμων, όπως, κατά την άσκηση αυτής της δραστηριότητας, προστατεύεται η ανθρώπινη αξία τους (όπως πανηγυρικά διακηρύσσεται στο άρθρο 2, παρ. 1 Σ.). Κράτος - Άτομο. Η διαπάλη ανάμεσα στις δύο αυτές θεμελιώδεις αξίες δεσπόζει στο ποι- νικό δικονομικό δίκαιο 21 και η επιτυχής σύνθεσή τους αποτελεί τη «λυδία λίθο» ενός άξι- ου και ικανού να βαστάξει το βάρος αυτής της αποστολής ποινικού δικονομικού δικαίου. Ορθώς, επομένως, η Έκθεση Γενικής Εισηγήσεως 22 θεωρεί ως προέχον κριτήριο του «Κώδικος Ποινικής Δικονομίας» του 1950, το «κατά πόσον συνθέτει τας δύο μεγάλας ηθι- κάς και κοινωνικάς ανάγκας της πλήρους κατοχυρώσεως των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτου αφ’ ενός και της αποτελεσματικής προστασίας της Πολιτείας και της εννό- μου τάξεως από των εγκληματικών προσβολών αφ’ ετέρου». Την προσπάθεια αυτής της σύνθεσης τη συναντά κανείς σε κάθε σχεδόν διάταξη του «Κώδικος Ποινικής Δικονομίας» και πρέπει να αποτελεί βασική κατευθυντήρια γραμμή για την ορθή ερμηνεία και εφαρμο- γή του ποινικού δικονομικού δικαίου. Το ανωτέρω δίλημμα αποτελεί ειδικότερη έκφανση ενός ευρύτερου και γενικότερου υπαρξιακού διλήμματος, που αναφέρεται στη σχέση ανάμεσα στις δυο από τις πιο θε- μελιώδεις ανθρώπινες αξίες, δηλαδή την ελευθερία αφενός και την ασφάλεια αφετέρου. Πραγματικά από τότε που ο άνθρωπος δημιούργησε κοινωνίες και οργανωμένες πολιτείες πάντοτε αναζητούσε την ασφάλεια και την ελευθερία του. Όμως η ιστορική πορεία μέχρι τώρα καταδεικνύει ότι -δυστυχώς- πρόκειται για αντιφατικές στην πραγμάτωσή τους αξί- ες, αφού η μία αντιπαρατίθεται στην άλλη. Έτσι συχνά παρατηρείται το φαινόμενο η περισ- 21. Όπως εύστοχα επισημαίνει ο W. Sax (βλ. στο συλλογικό έργο των Bettermann - Nipperdey - Scheuner, Die Grundrechte, τ. 3, 2ος ημίτομος, σελ. 967) η ιστορία του Π.Δ.Δ. είναι συγχρόνως σε σημαντικό μέ- ρος και η ιστορία των σχέσεων του ατόμου με το Κράτος· επομένως το Π.Δ.Δ. είναι τελικά «εφαρμο- σμένο συνταγματικό δίκαιο». Πρβλ. και C. Roxin (βλ. ό.α., σελ. 9) που χαρακτηρίζει το Π.Δ.Δ. ως «σει- σμογράφο» της συνταγματικής τάξης. 22. Βλ. σελ. 23· πρβλ. επίσης Ν. Χωραφά, ό.α., σελ. 5 επ.