ΑΤΟΜΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

5 ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ TOY EPΓATIKOY ΔIKAIOY ακές σχέσεις, διεκδικώντας στη συνέχεια ευρύτερη εφαρμογή σε όλο το ιδιωτικό δίκαιο και κατακτώντας τελικά συνταγματική αναγνώριση 1 ; 2. Η αμφισβήτηση των αρχών του εργατικού δικαίου Ενώ λοιπόν και η θεσμική λειτουργία και η αυτονομία του εργατικού δικαίου έχουν διανύσει μακρά πορεία, ανακύπτει συχνά το, όχι πάντοτε αθώο, ερώτημα σχετικά με την χρησιμότητα της λειτουργίας του 2 . Απέναντι στην παραδοσιακή θέση, η οποία θέτει τον τόνο στην προστατευτική λειτουργία του Εργατικού Δικαίου, δηλαδή στην προστασία του εργαζομένου, όπως και στην αυτονομία του κλάδου, αντιπαρατίθεται μια άλλη, μειοψηφική βεβαίως, η οποία υπογραμμίζει την προτεραιότητα του οικονομικού παράγο- ντα . Το εργατικό δίκαιο, όπως, υποστηρίζουν κάποιοι, καθορίζεται από την οι- κονομία και δεν την καθορίζει, ενώ γίνεται λόγος για «εκμοντερνισμό» του ερ- γατικού δικαίου 3 . Ακόμη και αν ο προστατευτικός χαρακτήρας του εργατικού δικαίου δεν μπορεί να αμφισβητηθεί πλήρως, υποβάλλονται ερωτήματα σχετικά με την λειτουργία του ως παράγοντα ομαλής λειτουργίας και μακροημέρευσης του οικονομικού συ- στήματος και σχετικά με την εξασφάλιση της αναγκαίας ισορροπίας μεταξύ δια- φόρων κοινωνικών παραμέτρων, όπως του οικονομικού και του κοινωνικού, της ανάπτυξης και της κοινωνικής δικαιοσύνης, του ατομικού και του συλλογικού 4 . Η οικονομική ανάπτυξη, διερωτώνται, δεν δυσχεραίνεται με την εφαρμογή των άκαμπτων κανόνων 5 ; Η εργοδοτική εξουσία δεν πρέπει να απελευθερωθεί από την αντιπαραγωγική λειτουργία ορισμένων προστατευτικών κανόνων, όπως αυ- τών για την προστασία της θέσης εργασίας 6 ; Τους παραπάνω προβληματισμούς έρχεται συχνά να συνοδεύσει και ένα εξει- δικευμένο ερώτημα. Γιατί έχουμε ανάγκη το εργατικό δίκαιο, αφού υπάρχει το αστικό δίκαιο για να ρυθμίζει τις σχέσεις των συμβαλλομένων; Υπό την οπτική αυτή γωνία, κάτω και από τις επιδράσεις του νεοφιλευθερισμού, καταβάλλεται προσπάθεια να ενισχυθούν οι αρχές του ατομικισμού, και μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις κερδίζουν έδαφος. Πολλά από τα παραπάνω προβάλ- λονται, όμως, μάλλον ως « κλισέ», παρά ως θέσεις οι οποίες χρήζουν αποδείξε- ως. Πολύ περισσότερο δε επειδή, χωρίς δυσκολία, αποδεικνύονται αβάσιμα . Δεν 1. C. Papadimitriou, ό.π., passim. X. Ανθόπουλου, Άρθρο 25 σε Φ. Σπυρόπουλου κ.α. Σύνταγ- μα (κατ’άρθρο ερμηνεία), Σάκκουλα 2017, 697 επ. Τζ. Ηλιοπούλου-Στράγγα, Η τριτενέρ- γεια των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων του Συντάγματος 1975, 1990 passim και τις εκεί παραπομπές. 2. Α. Supiot, Pourquoi un droit du travail?, ό.π., 489. Auzero-Baugard-Dockès, ό.π., 21. 3. Βλ. έτσι I. Ληξουριώτης, Προσανατολισμοί ενός μοντέρνου εργατικού δικαίου, Καθημερι- νή 3/8/2018. 4. Α. Supiot, Pourquoi un droit du travail?, ό.π., 486. 5. A. Perulli, ό.π., 431. 6. Για την κριτική παράθεση τέτοιων απόψεων βλ. A. Perulli, ό.π., 430.