ΑΤΟΜΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

7 ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ TOY EPΓATIKOY ΔIKAIOY ποια δικαιώματα, ήδη προβλεπόμενα για τους παραδοσιακά εξαρτημένους ερ- γαζόμενους 1 . Ενώ, λοιπόν, μάλλον προσαρμοζόμαστε πλέον με τις ιδιαιτερότητες μιας «παλαιάς» πλέον μορφής απασχόλησης, της τηλεργασίας, εμφανίζονται σή- μερα όλο και πιο έντονα η εργασία μέσω πλατφόρμας και η νομαδική εργασία , οι οποίες καταλήγουν συχνά να καταλαμβάνουν πλήρως τη διάσταση του ελεύθε- ρου χρόνου του εργαζομένου. Τα νομικά μας συστήματα προσπαθούν με δυσκο- λία να αντιμετωπίσουν τέτοιες νέες μορφές απασχόλησης και να προφυλάξουν τους εργαζόμενους από ακραίες καταστάσεις . Επίσης, όσο και αν οι νέες τεχνολογίες εφαρμοζόμενες στην εργασία, προσφέ- ρουν θεωρητικά απομάκρυνση από τον εργοδοτικό έλεγχο, τελικά διαπιστώνε- ται ότι αυτός, όχι μόνο συνεχίζει να είναι παρών , αλλά συχνότατα είναι πιο δι- εισδυτικός και πιο έντονος καταλαμβάνοντας όλο και περισσότερο το χώρο του ιδιωτικού βίου, εξαφανίζοντας τη διάκριση ιδιωτικού και επαγγελματικού χρό- νου. H όποια αυτονομία προκύπτει, χάνει την αξία της , όταν συνδυάζεται με άλ- λου είδους καταναγκασμούς 2 . Η παγκοσμιοποίηση, υπό την έννοια της απελευθέρωσης των κινήσεων (διεθνι- κού χαρακτήρα) του κεφαλαίου, των συναλλαγών, των προϊόντων, των επενδύ- σεων και των επιχειρήσεων, αποτελεί πάντως την αλλαγή η οποία φαίνεται να επηρεάζει σημαντικότερα από όλες τις άλλες το εργατικό δίκαιο 3 . Συνοδεύε- ται από την πρόοδο της πληροφορικής και γενικότερα των νέων τεχνολογιών και των επικοινωνιών, οι οποίες εξασφαλίζουν το υπόβαθρο για τη διεθνική απο- κέντρωση των δομών των επιχειρήσεων και τη συνεργασία μεταξύ τους. Παρά- πλευρη συνέπεια των παραπάνω είναι η αποδυνάμωση των εθνικών δομών , των εθνικών κρατών, η ενίσχυση της εξουσίας απόφασης των πολυεθνικών επι- χειρήσεων και η μεταφορά του συντονισμού των οικονομιών σε μηχανισμούς οι οποίοι δεν χαρακτηρίζονται από δημοκρατικό έλεγχο, όπως η Διεθνής Οργάνωση Εμπορίου, ο ΟΟΣΑ ή το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Εδραιώθηκε τέλος η, χωρίς όρια, ελευθερία ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο, χωρίς προηγουμένως να έχουν εξετασθεί ή επιβληθεί οι απαραίτητες προϋποθέσεις της «θεμιτής» ανά- πτυξής του 4 . Τέλος, προβάλλεται έντονα η ανάγκη ευελιξίας της οργάνωσης της εργασίας, με σκοπό την ελαχιστοποίηση των νομικών προστατευτικών κανόνων και την έμφα- ση στην ατομική συναλλακτική ελευθερία, παρά στη διαπραγματευτική ανισοτι- μία των μερών της εργασιακής σχέσης. Είναι έκδηλο ότι σε αυτές τις προκλήσεις δεν είναι δυνατόν να δοθούν άμεσες και προφανείς απαντήσεις. Επισημαίνεται, όμως, από το παραπάνω ότι το εργατικό 1. A. Supiot, Au délà de l’emploi, Rapport pour la Commission Européenne, Flammarion, 1999, passim. 2. O.I.T., ό.π., 45-46. 3. Δ. Τραυλού-Τζανετάτου, Οικονομική κρίση και εργατικό δίκαιο, Σάκκουλα, 2013, 261 επ. 4. Κ. Παπαδημητρίου, Οι κοινωνικές ρήτρες και η απελευθέρωση του Διεθνούς Εμπορίου, ΔΕΝ 1998, 753 επ.