ΑΤΟΜΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΚEΦAΛAIO A΄ 8 δίκαιο αποτελεί έναν από τους πλέον δυναμικούς και ευαίσθητους κλάδους του δικαίου απέναντι στις οικονομικές και κοινωνικές, εθνικού ή παγκόσμιου επιπέ- δου, ανακατατάξεις. § 2. ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Η σύμβαση εργασίας διέπεται, όπως και κάθε έννομη σχέση, από τον κορυφαίο κανόνα της έννομης τάξης, το Σύνταγμα, και στη συνέχεια από τους κοινούς νό- μους. Επίσης, ιδιαίτερης σημασίας είναι και οι υπερεθνικοί κανόνες, δηλαδή αυ- τοί του Διεθνούς Εργατικού Δικαίου και του Ευρωπαϊκού (ενωσιακού) Εργατικού Δικαίου. Τέλος, ιδιορρυθμία του εργατικού δικαίου είναι ότι περιλαμβάνει και δι- κούς του κανόνες, όπως τους κανόνες επαγγελματικής προέλευσης, δηλαδή τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας, οι οποίοι διεκδικούν σημαντικό ρόλο 1 . Περαιτέ- ρω, οι όροι εργασίας ρυθμίζονται, σε ατομικό επίπεδο, με ατομική σύμβαση ή με συμφωνία μεταξύ εργαζομένου και εργοδότη στο πλαίσιο της αρχής της συμβα- τικής ελευθερίας (άρθρο 361 ΑΚ). Στην εργασιακή, συνεπώς, σχέση οι όροι εργασίας διαμορφώνονται από περισ- σότερες πηγές, διαφορετικής ιεραρχικής βαθμίδας . Τίθεται, λοιπόν, ζήτημα ιεράρχησης αυτών των διαφορετικών ρυθμίσεων. Η σύγκρουση των διαφόρων κανόνων, συνήθως, αποτρέπεται στο εργατικό δίκαιο με την αρχή της προστα- σίας, που διασφαλίζει στον εργαζόμενο ένα κατώτατο όριο προστασίας, η πα- ραβίαση του οποίου απαγορεύεται. Η ιεραρχία, λοιπόν, των παραπάνω πηγών δεν διέπεται, στις περισσότερες περιπτώσεις, από την αρχή της επικράτησης του ιεραρχικά ανώτερου κανόνα, αλλά από την αρχή της εύνοιας , δηλαδή από την επικράτηση του ευνοϊκότερου κανόνα για τον εργαζόμενο, έστω και αν είναι ιε- ραρχικά κατώτερος 2 . 1. Το Σύνταγμα Το Σύνταγμα αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της όλης έννομης τάξης. Οι διατά- ξεις του, παραδοσιακά, αφορούν την οργάνωση της κρατικής λειτουργίας και τις σχέσεις Κράτους – πολίτη. Το Σύνταγμα, όμως, του 1975, με διευρυμένη αντίλη- ψη, περιλαμβάνει διατάξεις που αφορούν και τη λειτουργία της οικονομίας, έχο- ντας συγκεκριμένο κοινωνικό προσανατολισμό. Στο πλαίσιο αυτό, περιέλαβε δι- ατάξεις, οι οποίες αφορούν, άμεσα ή έμμεσα, και το Εργατικό Δίκαιο. Α. Οι διατάξεις που αφορούν άμεσα το εργατικό δίκαιο Χαρακτηριστικό του Συντάγματος του 1975 και συνέπεια του κοινωνικού του προ- σανατολισμού, στο πλαίσιο, βεβαίως, πάντοτε του κρατούντος κοινωνικο-πολιτι- κού συστήματος, είναι ότι πλέον περιλαμβάνει και διατάξεις, οι οποίες αφορούν 1. Βλ. Κ. Παπαδημητρίου, Συλλογικό Εργατικό Δίκαιο, ΝΒ 2019, 100 επ. Γ. Λεβέντη, Συλλογικό εργατικό Δίκαιο,2007, ΔΕΝ 372 επ. Ι. Κουκιάδη, Συλλογικές εργασιακές σχέσεις, Σάκκουλα 2017, 477 επ. Auzero-Baugard-Dockès, ό.π., 33. 2. Auzero-Baugard-Dockès, ό.π., 84. Ληξουριώτη, ό.π., 75 επ.