6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 2. Ακολούθως, με την υπογραφή της Τελικής Πράξεως Προσχωρήσεως της Ελλάδας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες (29.5.1979), 17 κρίθηκε σκοπιμότερο η θεσμική ιδιοτυπία του αγιορειτικού καθεστώτος να προστατευθεί μέσω της προσαρτημένης στην Πράξη Προσχωρήσεως Κοινής Δήλωσης 4, με το ακόλουθο περιεχόμενο: Αναγνωρίζοντας ότι το ειδικό καθεστώς τοοποίο έχει παραχωρηθεί στοΆγιοΌρος, όπως τούτο είναι εγγυημένο από το άρθρο 105 του Ελληνικού Συντάγματος, δικαιολογείται αποκλειστικά για λόγους πνευματικούς και θρησκευτικούς, η Κοινότητα θα μεριμνήσει ώστε να ληφθούν υπ’ όψη οι λόγοι αυτοί κατά την εφαρμογή και την περαιτέρω επεξερ- γασία των διατάξεων του κοινοτικού δικαίου, ιδίως όσον αφορά τις τελωνειακές και φο- ρολογικές απαλλαγές καθώς και το δικαίωμα εγκαταστάσεως. 18 Από την ανωτέρω Κοινή Δήλωση νομίζουμε ότι προκύπτει η σαφής πρόθεση του κοινο- τικού νομοθέτη να σεβασθεί, κατ’αρχάς, την πολιτιστική και θρησκευτική ιδιαιτερότητα του Αγίου Όρους, αναγνωρίζοντας αυτήν ως μέρος όλης της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς. 19 Ωστόσο, πρέπει να γίνει δεκτό ότι ο ορίζοντας της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν περιορίζεται στους πολιτικούς και οικονομικούς σκοπούς της, αλλά επεκτείνεται αναπόφευκτα στον πολιτισμό των κρατών μελών και των πολιτών κατοίκων του γεω- γραφικού της χώρου. Άλλωστε, πολιτισμός και οικονομία είναι πεδία στενά αλληλένδε- τα, τυχόν δε επιμέρους θέαση καθενός ξεχωριστά, οδηγεί σε μία μάλλον στενά γραφει- οκρατική και κοινωνικά μη μακρόπνοη αντίληψη, η οποία, ως εκτός πραγματικότητας, θα είναι καταδικασμένη σε μαρασμό. 3. Μετά από βίο αιώνων, η Αθωνική Μοναστική Πολιτεία παρήγαγε πλούσια φανερώ- ματα εκκλησιαστικού πολιτισμού, πλην άλλων, και στο δίκαιο, με την αποκρυστάλλωση θεσμών οι οποίοι λειτουργούν σε επίπεδο τόσο κεντρικής όσο και περιφερειακής ορ- 17.  Ν. 945/1979 , «Περί κυρώσεως της Συνθήκης Προσχωρήσεως της Ελλάδος εις την Ευρωπαϊκήν Οι- κονομικήν Κοινότητα και την Ευρωπαϊκήν Κοινότητα Ατομικής Ενεργείας, ως και της συμφωνίας ‘‘περί προσχωρήσεως της Ελλάδος εις την Ευρωπαϊκήν Κοινότητα Άνθρακος και Χάλυβος’’» (ΕτΚ Α΄ 170). 18.  Τελική Πράξις Προσχωρήσεως της Ελλάδας στην Ε.Ο.Κ., σελ. XVIII. 19. Βλ. Συνθήκη Λισαβόνας, άρθρο 3 § 3, εδάφ. δ΄: «Η Ένωση σέβεται τον πλούτο της πολιτιστικής και γλωσσικής της πολυμορφίας και μεριμνά για την προστασία και ανάπτυξη της ευρωπαϊκής πολιτι- στικής κληρονομιάς», και άρθρο 167: «1. Η Ένωση συμβάλλει στην ανάπτυξη των πολιτισμών των κρατών μελών και σέβεται την εθνική και περιφερειακή πολυμορφία τους, ενώ ταυτόχρονα προ- βάλλει την κοινή πολιτιστική κληρονομιά. 2. Η δράση της Ένωσης αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και, αν αυτό είναι αναγκαίο, υποστηρίζει και συμπληρώ- νει τη δράση της και στους ακόλουθους τομείς : βελτίωση της γνώσης και της διάδοσης του πολιτι- σμού και της ιστορίας των ευρωπαϊκών λαών, διατήρηση και προστασία της πολιτιστικής κληρονο- μιάς ευρωπαϊκής σημασίας, μη εμπορικές πολιτιστικές ανταλλαγές, καλλιτεχνική και λογοτεχνική δημιουργία, συμπεριλαμβανομένου του οπτικοακουστικού τομέα. 3… 4. Η Ένωση όταν αναλαμ- βάνει δράσεις δυνάμει άλλων διατάξεων των Συνθηκών, λαμβάνει υπόψη της τις πολιτιστικές πτυ- χές, αποβλέποντας ειδικότερα στο σεβασμό και στην προώθηση της πολυμορφίας των πολιτισμών της». Το πλήρες κείμενο βλ. σε Π. Παναγιωτόπουλος , Οι Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης , Αθήνα- Θεσσαλονίκη 2008, σ. 242-243· Κανελλόπουλος , Τοδίκαιο της ΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Συνθήκη της Λισ- σαβώνας , Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2010.